"Müəllimlər imtahana 5 gün qalmış yeni mövzu öyrənmək əvəzinə, artıq öyrəndiklərini təkrarlasınlar" - Kamran Əsədov

Müəllimlərin bu il üzrə ilkin və təkrar sertifikatlaşdırma prosesinin təşkili 18-25 iyunda olması nəzərdə tutulur.

Təhsil eksperti Kamran Əsədov BiG.AZ-a bildirib ki, 18–25 iyun tarixlərində keçiriləcək müəllimlərin sertifikasiya imtahanı, təkcə biliyin yoxlanılması deyil, həm də müəllimin peşəkar statusunun təsdiqi, əmək haqqına əlavəyə hüquq qazanmaq və təhsil sistemində yerini daha da möhkəmləndirmək üçün mühüm mərhələdir. Bu imtahanın nəticələri birbaşa olaraq müəllimin maddi rifahına və peşəkar nüfuzuna təsir etdiyindən, ona ciddi yanaşmaq və sistemli şəkildə hazırlaşmaq vacibdir. Lakin hazırlıq təkcə sual cavab əzbərləməkdən ibarət olmamalı, strategiya, psixoloji hazırlıq və düzgün planlama ilə müşayiət olunmalıdır:

"İlk növbədə müəllimlər mövcud qiymətləndirmə meyarlarını və imtahan formatını dərindən öyrənməlidirlər. Sertifikasiya imtahanı iki əsas hissədən ibarətdir: fənn üzrə biliklər və metodiki bacarıqlar. Fənn üzrə biliklər konkret faktoloji və məzmun əsaslı sualları əhatə edir. Bu bölmə üçün müəllimlər kurikulumda göstərilən siniflər üzrə dərslikləri, rəsmi proqram sənədlərini və mövcud test bazasını sistemli şəkildə nəzərdən keçirməlidir. Amma təkcə dərs kitabı ilə məhdudlaşmaq olmaz – çünki sualların müəyyən hissəsi şagirdin öyrənmə çətinliyi, qiymətləndirmə üsulları və dərsin planlaşdırılması ilə bağlı olur.

Metodiki bölmə üçün müəllim kurikulum sənədlərində göstərilən təlim nəticələri, qiymətləndirmə meyarları, dərsin mərhələləri və təlim strategiyalarını bilməlidir. Burada əsas odur ki, müəllim təkcə nəzəri anlayışları bilməsin, onların praktik tətbiqini də başa düşsün. Məsələn, "format və summativ qiymətləndirmə nədir?" sualından daha vacib olan odur ki, müəllim bu anlayışları hansı kontekstdə və necə tətbiq edəcəyini bilsin.

Bundan əlavə, müəllimlər öz fənnini digər fənlərlə inteqrasiya kontekstində dərk etməlidirlər. Müasir sertifikasiya modeli müəllimin sadəcə fənn üzrə bilikli olmasını yox, həm də onu şagirdin gündəlik həyatı ilə əlaqələndirə bilməsini tələb edir. Bu isə kontekstual düşünmə, məntiqi əlaqə qurma və nəticə yönümlü öyrənmə bacarığı deməkdir. Belə suallar üçün müxtəlif siniflər üzrə dərsliklərdəki tapşırıqlar, layihə işləri və qiymətləndirmə nümunələri diqqətlə analiz olunmalıdır.

İmtahanın psixoloji tərəfi də nəzərə alınmalıdır. Bir çox hallarda müəllim sualı bilir, amma stress səbəbilə doğru cavabı vermir. Bu səbəbdən imtahanqabağı sınaq testləri işləmək, zamanla işləmə bacarığını inkişaf etdirmək və oxşar test şəraitində təcrübə toplamaq vacibdir. Hər gün müəyyən saatlarda sınaq şəraitində test işləmək müəllimə həm vaxt rejimini tənzimləməyi, həm də özünü real imtahan stresinə alışdırmağı öyrədir.

Müəllimlərə tövsiyə olunur ki, imtahana 5 gün qalmışdan etibarən yeni mövzu öyrənmək əvəzinə, artıq öyrəndiklərini təkrarlasınlar. Son günlərdə başdan–başlayan öyrənmə prosesi yalnız çaşqınlıq yarada və mövcud bilikləri qarışdıra bilər. Əsas diqqət testlərin təhlili, zəif tərəflərin təkmilləşdirilməsi və əvvəlki suallarda buraxılmış səhvlərin araşdırılmasına yönəlməlidir.

İmtahan günü müəllim özünü tənqid yox, özünü təşviq etməli, bildiklərinə fokuslanmalı və əvvəlcə asan sualları cavablandıraraq psixoloji sabitliyini qorumağa çalışmalıdır. Təcrübə göstərir ki, ilk 15–20 dəqiqədə çətin suallara ilişib qalmaq müəllimi həm vaxtdan, həm enerjidən məhrum edir. Optimal strategiya budur: əvvəlcə bildiklərini tamlıqla cavablandır, sonra daha çox düşünmək tələb edən suallara keç.

Bu imtahan, müəllimin kim olduğunu deyil, hansı nöqtədə dayandığını göstərir. Bu səbəbdən imtahanı təzyiq yox, inkişaf fürsəti kimi qəbul etmək lazımdır. Bizə təhsildə yalnız nəticə yox, düşünən və sistemli şəkildə özünü yeniləyən müəllimlər lazımdır. Sertifikasiya, bu məqsədə doğru atılmış addım ola bilər – əgər müəllim ona təkcə yoxlama yox, inkişafın başlanğıcı kimi yanaşmağı bacararsa".

Şəbnəm Lətifi

Telegramda izləyin