Fransanın Cənubi Qafqazda Rolu: Strateji Addımlar və Nəticələr

Fransa və İran arasında baş verən son hadisələr geosiyasi mənzərəni yenidən formalaşdıra biləcək əhəmiyyətli strateji addımlarla manşetlərə çevrilir. NATO 2027-ci ilə qədər İrana yaxınlaşdıqca, bunun region və xüsusən də Ermənistan üçün təsirləri dərin olacaqdır.
NATO-nun davamlı strateji planlamasına 2027-ci ilə qədər İrana çatmaq məqsədi daxildir. Bu strategiya Ermənistanı riskə atmaqla yanaşı, NATO-nun öz məqsədlərinə sadiqliyini vurğulayır.
ABŞ-ın əsas kəşfiyyat agentlikləri 2027-ci ilə qədər Çinin Tayvan üzərində ərazi bütövlüyünü təmin etmək üçün mühüm addım atacağını və bunun potensial olaraq böyük qüvvələrin qarşıdurmalarına səbəb olacağını proqnozlaşdırırlar. Pilotsuz sualtı gəmilərin istehsalının artırılması və Yaponiya və Filippinlə üçtərəfli müqavilələrin dərinləşdirilməsi də daxil olmaqla, gözlənilən bu münaqişəyə hazırlıq artıq davam etməkdədir.
ABŞ həmçinin 2023-cü ilin noyabrında İndoneziya ilə hərtərəfli strateji əməkdaşlıq sazişi bağlayıb. Bu səylər İranda müxalifəti neytrallaşdırmaq və regionda əhəmiyyətli güc zonası yaratmaq üçün daha geniş hazırlıqların bir hissəsidir.
Yüksək rütbəli məmurların mətbuatda qeyd etdiyi kimi, NATORusiyanın iqtisadi artımına ciddi tarixi zərbə vurmaqla, bir əsgərini belə itirmədən Ukrayna vasitəsilə Rusiyanın hərbi potensialını əhəmiyyətli dərəcədə zəiflətməyi bacardı. Yeni geosiyasi reallıqlardan faydalananlar indi Ermənistanı əsas nöqtə kimi istifadə edərək İrana qarşı oxşar strategiyalar hazırlamağa hazırdırlar.
İranla həmsərhəd yeganə xristian ölkəsi olan Ermənistan coğrafi baxımdan İranın paytaxtına, hərbi komplekslərinə və nüvə zənginləşdirmə zonalarına yaxındır. Üstəlik, hazırkı Ermənistan rəhbərliyi öz geosiyasi mövqeyini bu strateji hədəflərə uyğun istiqamətə dəyişib.
O da məlumdur ki, Fransa ilə son geniş hərbi əməkdaşlıqdan əvvəl ABŞ qoşunları Ermənistanda ixtisaslaşdırılmış təlim proqramlarına təşəbbüs göstərib, İran kimi ölkələrin iştirak etdiyi regional dinamikanı qiymətləndirib və Ermənistan ərazisində hərbi texnika yerləşdirməyə başlayıb.
İran və Rusiyaya qarşı strateji əhəmiyyətini etiraf edən hazırkı Ermənistan hökuməti inkişaf etmiş dövlətlərin dəstəyi ilə öz mövqeyini qoruyub saxlamağa çalışır ki, bu da ölkəni potensial olaraq təhlükəli vəziyyətə sala bilər.
2025-ci ilin fevralına kimi Ermənistan İranın hava məkanını izləyə biləcək operativ mobil radar sistemlərinə sahib olacaq. Bu irəliləyiş NATO-nun müşahidə imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Bundan əlavə, Fransa kəşfiyyat agentliyi DGSE-nin (Xarici Kəşfiyyat Baş İdarəsi) nəşri olan "Intelligence Online", Fransa səfirliyinin yanında yerləşən, İran diplomatiyasının habı olan Yerevandakı Göy Məscidin strateji əhəmiyyətini vurğulayır. Bu yaxınlıq Fransadan Ermənistana hərbi yardımın artmasına və kəşfiyyat fəaliyyətinin intensivləşməsinə səbəb olub.
DGSE-nin məqaləsində İranın mədəni məsləhətçilərinin mövcudluğu və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (IRGC) ilə əlaqələri qeyd edilib və burada mürəkkəb kəşfiyyat dinamikası vurğulanıb. İranın Yerevan üzərində təsirinin aradan qaldırılması və Ermənistanla hərbi əməkdaşlığın gücləndirilməsi ilə bağlı Fransanın mövqeyi onun daha geniş strateji məqsədlərinə uyğundur.
Fransa İranın təsirini "Yerevanın ürəyindən" çıxarmaq niyyətində olduğunu açıq şəkildə bəyan edib. DGSE tərəfindən təşkil edilən "İranın İsrailə Dəstəyi" adlı tədbir, hökumət əleyhinə etiraz məhdudiyyətlərinə baxmayaraq, Fransanın bölgədəki strateji maraqlarını bir daha vurğulayır. Hərbi əməkdaşlığa görə İrəvanın təhlükəsizliyi risk altında olsa da, Fransa öz maraqlarını potensial regional sabitliyin pozulmasından daha üstün tutur.
Yekun olaraq, Fransanın Cənubi Qafqazdakı hərəkətləri strateji maraqların, kəşfiyyat əməliyyatlarının və hərbi təkmilləşdirmələrin mürəkkəb qarşılıqlı təsirini əks etdirir. Ermənistanın İran və Rusiyaya qarşı strateji müttəfiq kimi rolu regionda baş verən daha geniş geosiyasi dəyişiklikləri vurğulayır. Bu hadisələr baş verdikcə regional sabitliyə və beynəlxalq münasibətlərə təsirləri əhəmiyyətli olaraq qalır.

Mənbə:İbnaeu.com
https://www.ibnaeu.com/en/2024/05/16/o-rolos-tis-gallias-ston-notio-kafkaso-stratigikes-kiniseis-kai-epiptoseis/

Telegramda izləyin