Peşəkar makler necə olmalıdır? Təcrübə, etika və etimad

Daşınmaz əmlak bazarında şəffaflıq dedikdə, ilk növbədə, məlumatların düzgün təqdim olunması, qiymətlərin əsaslandırılması, xidmət haqqının əvvəlcədən razılaşdırılması, eləcə də tərəflərin hüquq və öhdəliklərinin aydın şəkildə müəyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulur.
Təcrübədə müştərilərin qarşılaşdığı əsas problemlərdən biri əmlak haqqında natamam və ya reallığı əks etdirməyən məlumatların təqdim edilməsidir. Bəzən elanlarda göstərilən qiymət, əmlakın faktiki vəziyyəti və ya sənədləri ilə bağlı məlumatlar müştərinin gözləntilərinə uyğun gəlmir. Belə hallar vaxt itkisinə, maliyyə risklərinə və daşınmaz əmlak bazarına inamın azalmasına səbəb olur.
Peşəkar makler məlumatları olduğu kimi təqdim etməli, təsdiqlənməmiş iddialardan çəkinməli və müştərinin qərarına təsir edə biləcək mühüm məqamları aydın şəkildə izah etməlidir.
Xidmət haqqı məsələsində də şəffaflıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Komissiyanın məbləği, hansı xidmətlərə görə ödənildiyi və ödəniş şərtləri əməkdaşlığın əvvəlində razılaşdırılmalıdır. Bu yanaşma sonradan yarana biləcək anlaşılmazlıqların qarşısını alır və tərəflər arasında sağlam iş münasibətlərinin formalaşmasına şərait yaradır.
Şəffaflıq yalnız ayrı-ayrı maklerlərin davranış prinsipi deyil, bütövlükdə daşınmaz əmlak bazarının inkişafına xidmət edən mühüm peşəkar standartdır.

Maklerlik fəaliyyətində təcrübə mühüm üstünlükdür. Lakin hesab edirəm ki, müasir dövrdə yalnız təcrübəyə güvənmək kifayət etmir. Peşəkarlıq bazar biliklərinin, hüquqi savadlılığın, analitik düşüncənin, ünsiyyət bacarıqlarının, etik davranışın və davamlı inkişafın vəhdətidir.
Makler fəaliyyət göstərdiyi ərazini, qiymət dinamikasını, tələb və təklif nisbətini, əmlakın likvidliyini və müştərinin ehtiyaclarını düzgün qiymətləndirməyi bacarmalıdır. Eyni zamanda, hansı məsələlərin onun peşəkar səlahiyyətlərinə aid olduğunu, hansı hallarda isə hüquqşünasın, qiymətləndiricinin və ya digər ixtisaslaşmış mütəxəssisin rəyinə ehtiyac yarandığını bilməlidir.
Xüsusilə sənədlərlə bağlı məsələlərdə ehtiyatlı və məsuliyyətli davranmaq vacibdir. Makler sənədlərin mövcudluğu və təqdim edilən məlumatların düzgünlüyü barədə yoxlama aparmağa çalışmalı, mümkün riskləri müştərinin diqqətinə çatdırmalı və hüquqi təminatla bağlı əsassız vədlər verməməlidir. Əmlakın hüquqi vəziyyətinin tam yoxlanılması isə müvafiq səlahiyyətli şəxslər və aidiyyəti qurumlar vasitəsilə həyata keçirilməlidir.
Peşəkarlığın digər mühüm göstəricisi müştərini dinləmək və onun ehtiyaclarını düzgün anlamaq bacarığıdır. Hər bir müştərinin məqsədi fərqlidir: biri yaşamaq üçün mənzil axtarır, digəri investisiya qoymaq istəyir, başqa biri isə əmlakını ən uyğun şərtlərlə satmağa çalışır. Bu fərqləri nəzərə almadan hər kəsə eyni yanaşmanı tətbiq etmək peşəkar xidmət hesab edilə bilməz.

Maklerlik fəaliyyətinə münasibətdə cəmiyyətdə bəzən mənfi fikirlərlə də qarşılaşırıq. Bu fikirlərin formalaşmasında qeyri-peşəkar davranışlar, qeyri-dəqiq elanlar, əvvəlcədən razılaşdırılmamış komissiya tələbləri və müştərilərlə münasibətlərdə şəffaflığın pozulması kimi hallar rol oynaya bilər.
Lakin burada mühüm bir məqamı qeyd etmək lazımdır: ayrı-ayrı şəxslərin qeyri-peşəkar davranışları bütövlükdə bir peşənin mahiyyətini müəyyən etməməlidir. Eyni zamanda, peşə nümayəndələri də bazarda etimadın artırılması üçün öz məsuliyyətlərini dərk etməli və fəaliyyətlərini daha yüksək standartlara uyğun qurmalıdırlar.
Hər bir makler öz fəaliyyətində dürüstlük, məsuliyyət, məxfilik, qarşılıqlı hörmət və peşə etikası prinsiplərinə əməl etməlidir. Müştərinin şəxsi və maliyyə məlumatlarının qorunması, maraqlar toqquşmasının düzgün idarə olunması və verilən vədlərin yerinə yetirilməsi bu peşənin ayrılmaz hissəsidir.
Mən hesab edirəm ki, maklerlik yalnız qazanc əldə etmək vasitəsi kimi deyil, ciddi məsuliyyət tələb edən xidmət sahəsi kimi qəbul olunmalıdır. Müştəri ilə qurulan münasibət bir əməliyyatla bitməməli, qarşılıqlı etimada əsaslanan uzunmüddətli peşəkar əməkdaşlığa çevrilməlidir.

İnanıram ki, daşınmaz əmlak bazarının gələcək inkişafında peşəkar maklerlərin rolu daha da artacaq. İnformasiya bolluğu şəraitində müştəriyə sadəcə elan təqdim etmək artıq kifayət etmir. Ona düzgün məlumatı seçmək, alternativləri müqayisə etmək, bazarın real vəziyyətini anlamaq və mümkün riskləri nəzərə almaq üçün peşəkar dəstək lazımdır.
Bu gün bazarda fərqlənmək istəyən makler ən çox elan paylaşan deyil, ən dəqiq məlumat verən, müştərinin vaxtına hörmət edən, məsuliyyət daşıyan və etibar qazanan mütəxəssis olmalıdır.
Mənim qənaətimə görə, peşənin nüfuzu hər birimizin gündəlik fəaliyyətindən formalaşır. Düzgün təqdim edilmiş hər bir əmlak, şəffaf razılaşma, məsuliyyətli məsləhət və məmnun müştəri daşınmaz əmlak bazarında etimadın möhkəmlənməsinə xidmət edir.

Sonda vurğulamaq istəyirəm ki, daşınmaz əmlak bazarında maklerin uğuru yalnız bağladığı əməliyyatların sayı və əldə etdiyi gəlirlə ölçülməməlidir. Əsl uğur müştərinin ona güvənməsi, göstərilən xidmətin keyfiyyətindən razı qalması və gələcəkdə də həmin mütəxəssisə müraciət etmək istəməsidir.
Çünki daşınmaz əmlak bazarında uğurlu əməliyyat bir günlük qazanc gətirə bilər, qazanılmış etibar isə uzunmüddətli peşəkar nüfuzun əsasını təşkil edir.

Fərid Cəfərli-Əmlak məsələləri üzrə ekspert

Telegramda izləyin