Hədəf Türkiyə deyil, AKP hakimiyyətidir: Dini-ideoloji şəbəkələr Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərini siyasi qarşıdurmaya qurban verməməlidir

"Türkiyədə hakimiyyət uğrunda mübarizənin Azərbaycanla münasibətlərə daşınması, dini-ideoloji qarşıdurmaların siyasi təzyiq vasitəsinə çevrilməsi və iki qardaş ölkə arasında etimadsızlıq yaradılması cəhdləri ciddi suallar doğurur. Türkiyə dövlətini, türk xalqını və konkret siyasi hakimiyyəti bir-birindən ayırmaq, hər bir iddianı faktlarla qiymətləndirmək bu müzakirənin əsas prinsipidir".

Bu sözləri BiG.AZ-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Cavanşir Paşazadə bildirib. O qeyd edib ki, Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri ayrı-ayrı siyasi partiyaların, dini cərəyanların və ideoloji qrupların maraqlarından asılı olacaq qədər məhdud münasibətlər deyil:

"Bu əlaqələr iki dövlətin suveren iradəsinə, ortaq təhlükəsizlik maraqlarına, iqtisadi əməkdaşlığa və xalqların tarixi qardaşlığına əsaslanır. Buna görə də Türkiyədəki siyasi mübarizəni Azərbaycanla münasibətlərə qarşı yönəltmək, daxili hakimiyyət çəkişmələrini iki ölkə arasında qarşıdurma predmetinə çevirmək cəhdləri açıq şəkildə müzakirə edilməlidir. Məsələnin mahiyyəti aydındır: Türkiyənin siyasi hakimiyyətini tənqid etmək Türkiyə dövlətini və xalqını hədəfə almaq demək deyil. Eyni zamanda, Türkiyədəki hər hansı siyasi və dini çevrənin mövqeyindən istifadə edərək Azərbaycanın suveren qərarlarına təzyiq göstərmək də qəbulolunmaz yanaşmadır. Siyasi mübarizə Azərbaycanın maraqlarına qarşı yönəldilməməlidir. Türkiyənin hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasına - AKP-yə münasibət ölkənin daxili siyasi mübarizəsinin tərkib hissəsidir. Türkiyə cəmiyyətində AKP-ni dəstəkləyənlər də, onun siyasətini tənqid edənlər də var. Bu, siyasi həyatın reallığıdır. Ancaq hakimiyyətə qarşı mübarizə aparan hər hansı qüvvənin öz siyasi məqsədlərini Azərbaycanla münasibətlər üzərindən həyata keçirməyə çalışması ayrıca qiymətləndirilməli məsələdir. Burada sərhəd dəqiq müəyyənləşdirilməlidir. AKP-nin qərarlarını tənqid etmək siyasi hüquqdur. Türkiyədə hakimiyyətin dəyişməsini istəmək də siyasi rəqabətin bir hissəsi ola bilər. Lakin Azərbaycanı Türkiyədəki daxili siyasi mübarizənin alətinə çevirmək, Azərbaycanın dövlət siyasətini hansısa partiyanın maraqlarına uyğunlaşdırmağa çalışmaq və iki ölkə arasında süni qarşıdurma yaratmaq tamamilə başqa məsələdir.
Azərbaycanın xarici siyasəti Türkiyədəki siyasi qüvvələrin gözləntilərinə uyğun qurulmalı deyil. Eyni qaydada, Türkiyənin daxili siyasi mübarizəsi də Azərbaycanın suveren seçimlərinə müdaxilə vasitəsinə çevrilməməlidir. Dövlətlərarası münasibətlərin əsasını partiya mənsubiyyəti deyil, qarşılıqlı hörmət və milli maraqlar təşkil etməlidir".

Müsahibimiz əlavə edib ki, nurçu-islamçı çevrələrin siyasi təsiri suallar doğurur:

"Türkiyənin siyasi həyatında dini-ideoloji qrupların rolu uzun müddətdir müzakirə mövzusudur. Nurçu və islamçı çevrələr isə vahid təşkilati quruluşa, eyni siyasi məqsədlərə və ortaq mövqeyə malik yekcins bir qüvvə deyil. Buna görə də bu anlayışlar altında birləşdirilən bütün qrupları eyni siyasi fəaliyyətin iştirakçıları kimi təqdim etmək düzgün olmaz. Bununla belə, konkret dini-ideoloji şəbəkələrin siyasi proseslərə təsiri, hakimiyyət uğrunda mübarizədə tutduqları mövqe və informasiya məkanındakı fəaliyyəti diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Əgər hər hansı qrup Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə zərər vuran mövqe sərgiləyirsə, bu mövqenin siyasi mahiyyəti açıq müzakirə olunmalı, ictimaiyyətə təqdim edilən iddialar isə konkret faktlarla əsaslandırılmalıdır.
Türkiyənin yaxın siyasi tarixində Gülən hərəkatı ilə AKP arasında əvvəlki əməkdaşlığın sonradan kəskin qarşıdurmaya çevrilməsi dini-ideoloji şəbəkələrlə siyasi hakimiyyət arasındakı münasibətlərin nə qədər mürəkkəb ola biləcəyini göstərir. Lakin bu tarixi nümunə indiki dövrdə Azərbaycan əleyhinə hər hansı fəaliyyətin həmin qüvvələr tərəfindən idarə edildiyini öz-özlüyündə sübut etmir. Məhz buna görə də əsas sual emosional ittihamlardan daha konkretdir: kim nə deyir, hansı mövqeyi müdafiə edir, hansı addımları atır və bu addımlar Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə necə təsir göstərir?
Bu suallara cavab verilmədən irəli sürülən ittihamlar siyasi təhlildən çox, qarşılıqlı şübhələri artıran ritorikaya çevrilə bilər. Ancaq faktlarla təsdiqlənən müdaxilə cəhdləri də ideoloji həssaslıq bəhanəsi ilə ört-basdır edilməməlidir".

Deputat vurğulayıb ki, Türkiyə hakimiyyətinə qarşı kampaniya ilə Türkiyəyə qarşı mövqe eyniləşdirilməməlidir:

"İnformasiya müharibələrinin əsas üsullarından biri müxtəlif siyasi anlayışları qəsdən qarışdırmaqdır. Hakim partiyaya qarşı tənqid dövlətə qarşı düşmənçilik kimi təqdim edilə bilər. Eyni zamanda, hakimiyyətə siyasi dəstək verməyən bütün şəxsləri dövlətin maraqlarına qarşı çıxan qüvvələr kimi göstərmək də yanlış ümumiləşdirmədir. Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri kontekstində belə yanaşmaların qarşısı alınmalıdır. Türkiyənin bütün siyasi müxalifətini, dini çevrələrini və ya hakimiyyətə tənqidi münasibət bəsləyən şəxsləri Azərbaycan əleyhinə mövqedə ittiham etmək üçün əsaslı dəlillər tələb olunur. Eyni zamanda, hər hansı siyasi qüvvənin Azərbaycanı hədəfə alan bəyanatları da onun hansı partiyaya və ya ideoloji istiqamətə mənsub olmasından asılı olmayaraq araşdırılmalıdır. Burada ikili standartlara yer olmamalıdır. Siyasi mənsubiyyət heç kimə Azərbaycanın suverenliyinə hörmətsizlik etmək imtiyazı vermir. Türkiyə ilə münasibətlərin strateji əhəmiyyəti də heç bir qüvvəyə öz siyasi maraqlarını iki ölkənin ortaq maraqlarından üstün tutmaq haqqı qazandırmır. Azərbaycan siyasi təzyiqlərin tərəfinə çevrilməməlidir. Çünki Azərbaycanın milli maraqları hər hansı xarici ölkədəki hakimiyyət dəyişikliyi və ya ideoloji qarşıdurma ilə müəyyənləşmir. Türkiyədə hansı siyasi qüvvənin hakimiyyətdə olmasından asılı olmayaraq, Azərbaycan öz dövlətçilik maraqlarını, təhlükəsizliyini və müstəqil xarici siyasətini qorumaq prinsipindən çıxış etməlidir.
Bu, Türkiyə ilə münasibətləri zəiflətmək deyil. Əksinə, bərabərhüquqlu tərəfdaşlığın əsas şərtidir. Həqiqi strateji tərəfdaşlıq bir ölkənin digərinin daxili siyasi proseslərinə uyğunlaşmasını deyil, hər iki dövlətin suverenliyinə hörmət edilməsini tələb edir".

Cavanşir Paşazadə onu da qeyd edib ki, Türkiyədəki siyasi və dini qruplar da Azərbaycanın bu prinsipini nəzərə almalıdırlar:

"Azərbaycanla münasibətlərdən daxili siyasi mübarizədə təzyiq vasitəsi kimi istifadə edilməsi, ölkəmizin mövqeyinin hansısa ideoloji xəttə uyğunlaşdırılmasına cəhd göstərilməsi və ya ictimai rəyin manipulyasiya edilməsi barədə iddialar varsa, bunlar susqunluqla deyil, açıq və faktlara əsaslanan müzakirə ilə qarşılanmalıdır. Azərbaycan ictimaiyyəti də Türkiyədə baş verən hər siyasi hadisəni emosional qarşıdurma prizmasından qiymətləndirməməlidir. Siyasi təhlilin məqsədi düşmən axtarmaq deyil, real maraqları, mümkün riskləri və konkret fəaliyyətin nəticələrini müəyyənləşdirməkdir.
Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı heç bir siyasi qrupun mülkiyyəti deyil.Azərbaycanla Türkiyəni birləşdirən münasibətlər müdafiə və təhlükəsizlik əməkdaşlığını, enerji layihələrini, ticarəti, nəqliyyat əlaqələrini və regional siyasət üzrə koordinasiyanı əhatə edir. Bu əlaqələr ayrı-ayrı partiyaların gündəlik maraqlarından daha geniş strateji məzmun daşıyır. Ona görə də iki ölkənin münasibətlərini yalnız AKP hakimiyyəti ilə əlaqələndirmək də, Türkiyədəki siyasi hakimiyyətə qarşı mübarizəni Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin gələcəyinə qarşı yönəltmək də bu münasibətlərin mahiyyətini daraltmaqdır. Siyasi qüvvələr dəyişə bilər, hökumətlər yenilənə bilər, ideoloji mübahisələr kəskinləşə bilər. Lakin dövlətlərarası münasibətlərin davamlılığı məhz bu dəyişikliklərin təsirindən qorunmaqla təmin olunur. Türkiyə xalqına hörmətlə AKP-nin siyasi kursuna münasibət fərqli məsələlərdir. Azərbaycan dövlətinin suverenliyinə hörmətlə Türkiyədəki müəyyən siyasi çevrələrin mövqeyini dəstəkləmək də eyni anlayış deyil. Bu fərqlər aydın saxlanılmadıqda, siyasi müzakirələr asanlıqla qarşılıqlı ittihamlara və süni düşmənçilik mühitinə çevrilə bilər. Siyasi oyunlara deyil, milli maraqlara üstünlük verilməlidir. Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə zərər vura biləcək istənilən siyasi və ideoloji fəaliyyətə münasibət prinsipial olmalıdır. Lakin prinsipiallıq sübutsuz ittihamlar, ümumiləşdirmələr və emosional şüarlarla deyil, faktların araşdırılması və aydın siyasi mövqenin ifadə olunması ilə nümayiş etdirilməlidir. AKP hakimiyyətinə qarşı yönələn siyasi kampaniyaların arxasında hansı qüvvələrin dayandığı barədə iddialar varsa, onların əsasları ortaya qoyulmalıdır. Azərbaycanı hədəfə alan bəyanatlar və müdaxilə cəhdləri mövcuddursa, bunlar konkret nümunələrlə göstərilməlidir. Eyni zamanda, Türkiyədəki siyasi rəqabət bütöv türk xalqına qarşı münasibətə çevrilməməlidir. Əsas prinsip dəyişməzdir: Türkiyə dövləti və türk xalqı Azərbaycan üçün strateji tərəfdaşdır; heç bir siyasi partiya, dini cərəyan və ya ideoloji şəbəkə isə bu münasibətləri öz maraqlarına uyğun müəyyənləşdirmək hüququna malik deyil. Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı siyasi mübarizələrin girovuna çevrilməməli, iki ölkənin suverenliyi və qarşılıqlı hörməti hər cür ideoloji iddialardan üstün tutulmalıdır".

Aynur Babazadə

Telegramda izləyin