Diqqət! Süni intellekt dələduzların işini asanlaşdırdı - Ən təhlükəli üsullar

"Kiberdələduzluq dünyası daim inkişaf edir. Lakin süni intellekt (Sİ) texnologiyalarının ortaya çıxması ilə dələduzluq üsulları tamamilə yeni və daha təhlükəli mərhələyə keçib. Hazırda ən yeni kiberdələduzluq metodlarını bir neçə əsas qrupda ümumiləşdirmək mümkündür".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Təşkilatları Assosiasiyası" İctimai Birliyinin eksperti, Xəzər Universitetinin İT departament rəhbəri Fərid Musayev bildirib.

O, qeyd edib ki, bu üsullar arasında ən təhlükəlilərdən biri "Deepfake", yəni süni intellekt vasitəsilə saxta səs və görüntülərin yaradılmasıdır. Dələduzlar Sİ texnologiyalarından istifadə etməklə bir şəxsin, məsələn, şirkət rəhbərinin, ailə üzvünün və ya tanınmış şəxsin səsini və üzünü cəmi bir neçə saniyəlik audio və ya video nümunəsi əsasında yüksək dəqiqliklə təqlid edə bilirlər:

"Belə hallarda istifadəçiyə rəhbərindən gələn videozəng və ya səsli mesaj təqdim olunur. İlk baxışdan hər şey real görünür. Lakin əslində görüntü və ya səs süni intellekt vasitəsilə yaradılmış saxta material olur. Dələduzların əsas məqsədi isə adətən təcili pul köçürülməsinə nail olmaq və ya həssas məlumatları ələ keçirməkdir.

Digər geniş yayılmağa başlayan üsul süni intellektlə gücləndirilmiş fişinq hücumlarıdır (AI-Powered Phishing). Əvvəllər saxta elektron məktubları qrammatik səhvlər, qəribə cümlə quruluşları və ümumi müraciətlər vasitəsilə asanlıqla müəyyən etmək mümkün idi. Hazırda isə dələduzlar böyük dil modellərindən istifadə etməklə qüsursuz və son dərəcə inandırıcı mesajlar hazırlaya bilirlər.

Bu zaman dələduzlar sosial şəbəkələrdən istifadəçinin işi, maraqları, səfərləri və digər şəxsi məlumatlarını toplayaraq onları süni intellekt vasitəsilə emal edirlər. Nəticədə elə bir mesaj hazırlanır ki, istifadəçi onun həqiqətən tanıdığı şəxsdən və ya rəsmi qurumdan gəldiyini düşünə bilər. Bu üsul sosial mühəndisliyin daha təkmil formalarından biri hesab olunur.

Son dövrlərdə "Quishing", yəni QR kod vasitəsilə fişinq də geniş yayılmağa başlayıb. Bu metod "QR" və "Phishing" sözlərinin birləşməsindən yaranıb və fiziki və rəqəmsal dünyanı bir araya gətirir.

Dələduzlar restoranlarda, parkinqlərdə, avtobus dayanacaqlarında və ya rəsmi görünən elektron məktublarda saxta QR kodlar yerləşdirə bilərlər. İstifadəçi "endirim" əldə etmək və ya ödəniş etmək məqsədilə həmin kodu skan etdikdə saxta internet səhifəsinə yönləndirilir və bəzi hallarda cihazına zərərli proqram təminatı yüklənə bilər. İnsanların QR kodlarını çox vaxt mənbəyini yoxlamadan skan etməsi bu metodun effektivliyini artırır.

Daha bir təhlükəli üsul isə süni intellektlə gücləndirilmiş biznes elektron poçt dələduzluğudur (BEC 2.0). Klassik "Business Email Compromise" hücumları da süni intellektin imkanları sayəsində daha inandırıcı xarakter alıb.

Bu üsulda dələduzlar şirkət rəhbərlərinin yazışma üslubunu, istifadə etdikləri terminləri və hətta zarafatlarını təhlil edərək onların üslubuna maksimum dərəcədə bənzəyən mesajlar hazırlayırlar. Daha sonra rəhbərin adından maliyyə departamentinə və ya tədarükçüyə rəsmi və təcili xarakterli elektron məktub göndərilir. Məqsəd isə pul vəsaitlərinin başqa hesaba köçürülməsinə nail olmaqdır.

Mütəxəssislər bu cür kiberdələduzluqlardan qorunmaq üçün ilk növbədə şübhəci yanaşmanı tövsiyə edirlər. Hətta səs və ya görüntü tanıdığınız şəxsə tamamilə bənzəsə belə, təcili pul və ya həssas məlumat tələbi ilə qarşılaşdıqda həmin şəxslə başqa kommunikasiya kanalı vasitəsilə əlaqə saxlayaraq məlumatı yoxlamaq lazımdır.

Eyni zamanda tanımadığınız və etibarlılığına əmin olmadığınız mənbələrdən göndərilən QR kodları skan etməkdən çəkinmək vacibdir. Sosial şəbəkələrdə şəxsi məlumatların həddindən artıq paylaşılması da risk yarada bilər. Harada olduğunuz, kiminlə vaxt keçirdiyiniz və gündəlik fəaliyyətinizlə bağlı ətraflı məlumatların paylaşılması dələduzların sizin haqqınızda daha geniş məlumat toplamasına imkan verir.

Bundan başqa, bütün elektron hesab və platformalarda çoxfaktorlu autentifikasiya (MFA) mexanizmindən istifadə etmək tövsiyə olunur. Əlavə təsdiqləmə mərhələsi hesabların ələ keçirilməsi riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər".

Telegramda izləyin