Çində kilometrlərlə uzanan və böyüməyə davam edən nəhəng çat yaranıb

Çinin şimal-mərkəzi hissəsində yerləşən Pınlu vadisi təxminən 10 kilometr uzunluğa, 2 kilometrədək enə və 100 metrədək dərinliyə malikdir. Alimlər bu ərazini yer qabığının hərəkəti ilə əlaqəli aktiv rift sisteminin bir hissəsi hesab edirlər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "WP Tech" yazıb.

Pınlu vadisinin demək olar ki, şaquli divarları fantastik film dekorasiyasını xatırladır. Bu səbəbdən vadidən hətta 2016-cı ildə çəkilmiş "Böyük Çin səddi" filmində də istifadə olunub.

Lakin Pınlu yalnız su və küləyin təsiri nəticəsində formalaşmayıb. O, uzunluğu 1200 kilometrdən çox olan Şansi aktiv rift sisteminin bir hissəsidir. Nəhəng geoloji struktur Şansi əyalətindən Vey çayı vadisinə qədər uzanır və Çinin bu hissəsində yer səthinin tədricən parçalanmasına səbəb olur.

Şimali Çin blokunda yer qabığının dartılması təxminən 10-12 milyon il əvvəl başlayıb və bu proses hazırda da davam edir. Tektonik qüvvələrin təsiri ilə yer qabığının ayrı-ayrı blokları aşağı və yuxarı doğru hərəkət edir. Nəticədə dərin çökəkliklər və kəskin geoloji pillələr yaranır.

Bəzi hesablamalara görə, Pınlu vadisinin uzunluğu ildə təxminən 0,5-1,6 millimetr artır. GPS müşahidələri bu prosesin bir neçə amildən asılı olduğunu göstərir. Bunların arasında Hindistanın Avrasiya ilə toqquşması nəticəsində yaranan təzyiq, litosferin zəifləməsi və yer mantiyasındakı proseslər var.

Şansi əyalətində geniş yayılmış lös örtüyü də qeyri-adi landşaftın formalaşmasına təsir göstərir. Bu material su ilə asanlıqla yuyulduğundan tektonik pillələr sürətlə dərin yarğanlara və demək olar ki, şaquli divarları olan kanyonlara çevrilir.

Bölgə həmçinin seysmik baxımdan aktiv hesab olunur. 1556-cı ildə tarixdə məlum olan ən dağıdıcı zəlzələlərdən biri məhz bu ərazidə baş verib. Hadisə nəticəsində 800 mindən çox insan həyatını itirib. Ölənlərin böyük hissəsi lös süxurlarında qazılmış mağara tipli yaşayış yerlərinin uçması nəticəsində həlak olub.

Bu gün Pınlu vadisi turistləri və fotoqrafları cəlb edir. Alimlər üçün isə o, Çinin bu hissəsində yer qabığının dəyişməyə davam etdiyini göstərən əyani nümunədir.

Telegramda izləyin