Lülə kababın üzərinə əridilən holland pendiri təhlükəlidir? - Tərkibində palma yağı olan məhsullar - QİDA EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Son vaxtlar restoranlarda lülə kabab, pizza, kartof və digər isti yeməklərin üzərinə əridilmiş pendir əlavə edilməsi geniş yayılıb. Xüsusilə bazarda "Holland pendiri" adı ilə satılan bəzi məhsulların tərkibində süd yağından əlavə bitki yağları, o cümlədən palma yağı, eləcə də müxtəlif qida əlavələri ola bilir. Bu isə həmin məhsulların yüksək temperaturda əridilərək istehlak edilməsinin təhlükəsizliyi ilə bağlı suallar yaradır. Məsələ daha da diqqətçəkəndir, çünki AQTA 2026-cı ilin fevralında uyğunsuzluq aşkarlanan palma yağı partiyasının dövriyyəyə buraxılmasının qarşısını alıb və məhsulda 3-monoxlorpropan-1,2-diol (3-MCPD) adlı emal çirkləndiricisi aşkarlandığını açıqlayıb. Digər tərəfdən, qida məhsullarında istifadə olunan yağların yüksək temperaturda emalı zamanı müəyyən proses çirkləndiricilərinin yaranması ilə bağlı beynəlxalq araşdırmalar da mövcuddur.

Bəs tərkibində palma yağı və müxtəlif qatqılar olan pendir əridildikdə onun tərkibində əlavə risklər yaranırmı? Restoranlarda isti yeməklərin üzərinə bu cür pendirlərin əlavə olunması nə dərəcədə təhlükəsizdir və istehlakçı hansı məqamlara diqqət etməlidir?
Mövzu ilə bağlı qida eksperti Fərid Səfərov BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, Əridilərək lülə kababın, burgerin və digər yeməklərin üzərinə əlavə olunan "Holland pendiri"nin təhlükəsizliyi ilk növbədə onun tərkibindən və istehsal texnologiyasından asılıdır. Burada vacib məqam odur ki, pendirin qızdırılması palma yağını və ya digər qatqıları avtomatik olaraq "zəhərli" maddəyə çevirmir. Əgər məhsulun tərkibində palma yağı varsa, onu əritməklə palma yağı yeni və daha təhlükəli bir maddəyə çevrilmir. Lakin yağın çox yüksək temperaturda və uzun müddət qızdırılması oksidləşməni artıra və arzuolunmaz parçalanma məhsullarının yaranmasına səbəb ola bilər. Onun sözlərinə görə, restoranlarda pendirin yeməyin üzərində qısa müddət əridilməsi ilə dərin qızartma və ya yağın uzun müddət yüksək temperaturda saxlanılması eyni şey deyil: "Qida qatqıları baxımından da vəziyyət oxşardır. Emulqatorlar, stabilizatorlar, duzlar və digər texnoloji əlavələr müəyyən edilmiş normada istifadə edildikdə qida təhlükəsizliyi baxımından qəbul edilə bilər. İstilik onların hamısını təhlükəli maddəyə çevirmir. Bununla belə, məhsulun həddindən artıq qızdırılması, xüsusilə yanması və qaralması arzuolunan deyil.

Digər tərəfdən, istehlakçı üçün əsas məsələ "pendir əridilibmi?" yox, məhsulun əslində nə olmasıdır. Bəzi məhsullar "pendir" kimi təqdim edilsə də, tərkibində süd yağının əvəzinə bitki yağı, o cümlədən palma yağı və müxtəlif texnoloji əlavələr ola bilər. Belə məhsulların qida dəyəri ənənəvi süd pendirindən fərqlənir və onları mütləq eyni məhsul kimi qiymətləndirmək düzgün deyil.

Restoranlarda da pendirin mənşəyi, etiketlənməsi, saxlanma temperaturu və istifadə müddəti vacibdir. Xüsusilə açıq şəkildə, etiketsiz və mənşəyi məlum olmayan "pendir məhsullarının" istifadəsi daha çox narahatlıq doğurur.

Nəticə olaraq, palma yağlı və qatqılı pendirin əridilərək təqdim olunması öz-özlüyündə həmin yeməyi zəhərli etmir. Əsas risk məhsulun keyfiyyətsiz olması, normadan artıq qatqı istifadəsi, düzgün saxlanmaması və həddindən artıq qızdırılması ilə bağlıdır. Belə məhsulların tez-tez və böyük miqdarda istehlakı isə ümumi rasion baxımından məsləhətli deyil. Ən yaxşı seçim tərkibi aydın göstərilən, keyfiyyətli süd pendirlərindən istifadə edilməsidir.

Sağlam qidalanaraq sağlam yaşayın!".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin