Maşın bazarı, bahalaşma SƏBƏBLƏRİ - Artım yalnız gömrüklə bağlı deyil

Xarici elan saytında 12-15 min dollara satılan avtomobil ilk baxışdan sərfəli seçim təsiri bağışlayır. Lakin həmin maşın Bakıya çatdırılıb qeydiyyata alınanadək qiymət bəzən gözlənilmədən on minlərlə manat artır. Səbəb təkcə gömrük rüsumu deyil. Daşıma, sığorta, aksiz, ƏDV, terminal xərcləri, ekspertiza və təmir birlikdə avtomobilin real maya dəyərini formalaşdırır.

Lent.az-ın araşdırmasına görə, alıcıların ən çox buraxdığı səhv xaricdəki satış qiymətini Azərbaycan bazarındakı hazır avtomobilin qiyməti ilə müqayisə etməkdir. Halbuki düzgün müqayisə üçün maşının ölkəyə gətirilməsi və istifadəyə tam hazır vəziyyətə salınması nəzərə alınmalıdır.

Ucuz maşının uzun xərc siyahısı

Avtomobil auksiondan alınıbsa, ilkin qiymətə auksion komissiyası əlavə olunur. Bundan sonra avtomobilin satıldığı ərazidən limana daşınması, dəniz və ya quru yolu ilə Azərbaycana göndərilməsi, sığorta, liman və terminal xidmətləri üçün ödəniş tələb edilir.

Maşın ölkəyə daxil olduqda isə gömrük dəyəri, idxal rüsumu, aksiz vergisi, ƏDV, yol vergisi və rəsmiləşdirmə yığımları gündəmə gəlir. Broker xidməti, uyğunluq sənədləri, dövlət qeydiyyatı və nömrə nişanı da yekun hesaba əlavə olunur.

Gömrük dəyəri yalnız satıcının təqdim etdiyi hesab-faktura ilə müəyyənləşdirilməyə bilər. Qanunvericilik gömrük orqanına bəyan edilən qiymətin düzgünlüyünü yoxlamaq və xarici kataloqlardakı, auksionlardakı, eləcə də digər informasiya mənbələrindəki qiymətlərdən istifadə etmək hüququ verir. Buna görə avtomobilin qiymətini sənəddə süni şəkildə aşağı göstərmək əlavə araşdırmaya və rəsmiləşdirmənin gecikməsinə səbəb ola bilər.

Mühərrikin həcmi qiyməti dəyişdirir

Gömrük hesablamasında avtomobilin buraxılış ili, mühərrikinin həcmi, yanacaq növü və gömrük dəyəri xüsusi rol oynayır. Kiçik mühərrikli yeni avtomobillə böyük mühərrikli köhnə avtomobil arasında çox ciddi fərq yarana bilər.

Məsələn, istehsalından üç ildən çox keçmiş, mühərriki 3500 kubsantimetr olan avtomobil üçün aksiz məbləği 13 100 manata çata bilər. Maşının yaşı yeddi ildən artıqdırsa, bu məbləğ benzin mühərriki üçün 1,2, dizel mühərriki üçün isə 1,5 əmsalına vurulur. Beləliklə, təkcə aksiz benzinli avtomobildə 15 720, dizel avtomobilində isə 19 650 manat təşkil edə bilər. Üstəlik, digər gömrük ödənişləri də ayrıca hesablanır.

Bu mexanizm böyük mühərrikli köhnə avtomobillərin idxalını iqtisadi baxımdan daha az sərfəli edir. Nəticədə alıcıların marağı 1,5-2 litr mühərrikli avtomobillərə, hibrid modellərə və nisbətən yeni istehsal tarixli Çin, Koreya və Yaponiya maşınlarına yönəlir.

On yaşlı avtomobil riski

Azərbaycana istehsal tarixindən on ildən artıq vaxt keçmiş minik avtomobillərinin gətirilməsi məhdudlaşdırılıb. Avtomobil, həmçinin "Avro-4" ekoloji standartına cavab verməlidir. Burada model ili ilə faktiki istehsal tarixini qarışdırmaq təhlükəlidir. Elanda 2017 model kimi göstərilən maşın əslində 2016-cı ilin sonunda istehsal oluna bilər.

Dövlət Gömrük Komitəsi problem yaşamamaq üçün avtomobilin VIN kodu, buraxılış tarixi, markası və digər texniki məlumatlarının əvvəlcədən yoxlanmasını tövsiyə edir.

Auksion avtomobillərinin başqa riski isə görünməyən zədələrdir. Ucuz alınan maşının təhlükəsizlik yastıqları açılmış, elektron sistemi su altında qalmış və ya hibrid batareyası sıradan çıxmış ola bilər. Bu halda gömrükdən sonra aparılan təmir bütün "qənaəti" aradan qaldırır.

Alıcı nə etməlidir?

Avtomobili almamışdan əvvəl onun tam maya dəyəri hesablanmalıdır. Satış qiyməti, logistika, gömrük ödənişləri, təmir və qeydiyyat xərcləri ayrıca yazılmalı, nəticə Azərbaycandakı eyni modelin bazar qiyməti ilə müqayisə edilməlidir. VIN tarixçəsinin yoxlanması, gömrük kalkulyatorundan istifadə və gözlənilməz xərc üçün əlavə ehtiyat ayrılması vacibdir.

Avtomobil idxalında əsas qayda sadədir: xaricdə ən ucuz görünən maşın həmişə Bakıda ən sərfəli avtomobil olmur. Bəzən yerli bazardan daha bahalı, lakin yoxlanılmış avtomobil almaq həm pul, həm də vaxt baxımından daha düzgün seçimdir.

Telegramda izləyin