Dünyanın ən qədim piramidasını insanlar tikməyib: Alimlər nəyi kəşf etdi?

İndoneziyada, Qərbi Yava bölgəsində yerləşən müqəddəs Qununq Padanq dağı bir neçə ildir ki, elm dünyasında müzakirələrə səbəb olur. Bəzi tədqiqatçılar onun içində Misir piramidalarından daha qədim bir quruluşun gizləndiyini irəli sürüblər.

Qaynarinfo "Dailygalaxy" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, 2023-cü ildə "Archaeological Prospection" jurnalında dərc edilən məqalədə müəlliflər təpənin bəzi qatlarının 25 000 il əvvələ aid ola biləcəyini iddia ediblər.

Araşdırmaya geoloq Deni Hilman Natavidyaya rəhbərlik edib. Komanda yerin altındakı strukturları öyrənmək üçün georadar, seysmik tomoqrafiya, qazma nümunələri, qazıntı işləri və üzvi torpaq nümunələrinin radiokarbon tarixləndirilməsindən istifadə edib.

Alimlərin fərziyyəsinə görə, təpənin nüvəsi andezit lavadan ibarət böyük qatlar şəklindədir və ilkin mərhələdə bu, təbii vulkanik təpə olub, daha sonra isə insan fəaliyyəti ilə dəyişdirilərək teraslara bənzər quruluşlar yaradılıb. Onlar həmçinin ən qədim qatların son buzlaşma dövrünə aid ola biləcəyini bildiriblər.

Bu iddia geniş müzakirələrə səbəb olub. Əgər Qununq Padanq həqiqətən 25 000 il əvvəl insanlar tərəfindən formalaşdırılıbsa, bu, monumental tikinti tarixini məlum sivilizasiyalardan minilliklər əvvələ aparardı və daş memarlığının kənd təsərrüfatının yaranmasından əvvəl də mövcud ola biləcəyini göstərərdi.

Radiokarbon tarixləndirmə yalnız üzvi materialın yaşını göstərir və bu, avtomatik olaraq həmin quruluşun tikildiyi dövrü sübut etmir. Tənqidçilərin fikrincə, torpaq qatlarının qədim olması onların insan tərəfindən yaradıldığını göstərmir, çünki təbii proseslər də oxşar nəticələr yarada bilər.

Kardiff Universitetinin arxeoloqu Flinnt Dibb "The Guardian" nəşrinə bildirib ki, təqdim olunan məlumatlar əsas nəticəni təsdiqləmir. Onun sözlərinə görə, yamac boyunca hərəkət edən torpaq və süxurlar təbii şəkildə qatlar formalaşdıra bilər və bu, xüsusilə vulkanik ərazilərdə daha inandırıcı görünə bilər.

Cənubi Konnektikut Dövlət Universitetinin arxeoloqu Bill Farli də bu şərhi tənqid edib. Onun fikrincə, qədim torpaq qatları ilə insan tərəfindən inşa edilmiş memarlıq eyni şey deyil və arxeoloji tikilini sübut etmək üçün əmək izləri, yaşayış və ya artefaktlara dair aydın dəlillər lazımdır, lakin bu halda belə sübutlar aşkarlanmayıb.

2024-cü ilin fevralında jurnal metodoloji problemlər və insan fəaliyyəti ilə bağlı yetərli sübutların olmaması səbəbilə məqaləni geri çağırıb.

Hazırda Ginnesin Rekordlar Kitabı Perudakı Karal piramidalarını və Misirdəki Coserin pilləli piramidasını ən qədim piramidalar kimi göstərir (təxminən e.ə. 2700-2600-cü illər). Qununq Padanq isə yalnız mübahisəli və tam təsdiqlənməmiş bir iddia kimi qeyd olunur.

Telegramda izləyin