ABŞ-İran gərginliyi artır, İsrailin naziri Azərbaycana səfər etdi - POLİTOLOQDAN AÇIQLAMA

ABŞ-İran gərginliyinin artdığı bir dövrdə İsrailin xarici işlər naziri Azərbaycana rəsmi səfər edib. Nazir səfəri zamanı regional təhlükəsizlik, diplomatik əməkdaşlıq və iki ölkə arasındakı strateji münasibətlər barədə görüşlər keçirib. Bu səfər həm bölgədəki cari geosiyasi vəziyyət, həm də İranla ABŞ arasındakı gərginlik fonunda xüsusi əhəmiyyət daşıyır və diplomatik dairələr tərəfindən diqqətlə izlənilir.
Mövzu ilə politoloq Aytən Qurbanova BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, ABŞ daxilində ümumiyyətlə Ağ Evdə İrana hücumla bağlı fikir ayrılıqlarının olması məsələsi uzun müddətdir müzakirə olunur və düşünürəm ki, əslində müzakirə olunan məsələlər arasında İrana ola biləcək hücum və müharibənin genişlənməsi ehtimalı, uzunmüddətli hər hansısa bir hərbi qarşıdurmanın Amerikanın maraqlarına uyğun olub olmaması ilə bağlıdır. Mən düşünürəm ki, əslində ABŞ uzunmüddətli hər hansısa bir formada İranla hərbi qarşıdurmanın və bunun maliyyə öhdəliklərini qarşılamağın marağında deyil. Fikir ayrılıqlarının olması sadəcə İranın ritorikasında ciddi dəyişikliklərin olmamasının cavab reaksiyası kimi qiymətləndirilə bilər. Xüsusilədə nüvə danışıqları ilə bağlı İranın geri addım atmaması və hər hansısa bir formada güzəştə getməməsi Ağ ev tərəfindən daha çox aqressiv ritorikanı təşviq edən yanaşmalardan biridir. Yəni ola biləcək mümkün danışıqlarda İran geri addım atsa, müharibə ehtimalı onsuz kifayət qədər çox aşağı düşür və hər hansısa bir formada hərbi qarşıdurmanın olması gözlənilən deyil. Amma digər bir ehtimalda İranın nüvə proqramı ilə bağlı heç bir güzəşt addımı atmaması məsələsi gündəmə gəldisə, düşünürəmki İsrail vasitəsi ilə, yada birbaşa ABŞ ilə İranın qısamüddətli qarşıdurma ehtimalı ola bilər. Amma indiki şəraitdə ABŞ rəhbərliyinin, Trampın verdiyi mesajlar fonunda dəyərləndirsək, yaxın perspektivdə İranla qarşıdurmanın ola biləcəyinə inanmıram.

Ümumiyyətlə Azərbaycan İsrail münasibətləri kifayət qədər yüksələn xəttlə inkişaf edir və bizim münasibətlərimiz heç bir halda emosional çalarlar üzərində qurulmayıb. Kifayət qədər rasional hədəflər və İsrail Azərbaycanın stateji tərəfdaşlığını möhkəmləndirən əlaqələrimiz var və əlaqələrimiz möhkəm siyasi əlaqələrə əsaslanır. Düşünürəmki həm Cənubi Qafqazda, həm daha geniş coğrafiyada İsrail ilə Azərbaycanın əməkdaşlığı sülh və sabitliyə töhvə verə biləcək kifayət qədər müsbət istiqamətləri özündə ehtiva edir. İsrail İran qarşıdurması uzun müddətdir gərginlik mərhələsindədir. Həttda 12 günlük müharibə bunun kulminasiya nöqtəsi olaraq qiymətləndirilə bilər. Çünki İsrailin özünün daxili yanaşmalarına və eyni zamanda təhlükəsizlik doktrinasına uyğun olaraq, regionda hər hansısa bir dövlətin nüvə proqramının inkişaf etdirilməsi birbaşa olaraq İsrailin təhlükəsizliyinə təhdid olaraq, qiymətləndirilir.

Məhz bu kontekstdən yanaşanda İran İsrail üçün təhlükəsizlik baxımından ən əsas təhdid yaradan dövlətlərdən biri kimi dəyərləndirilirki, ABŞ-İran, İsrail-İran münasibətlərindəki gərginliyin ortaq hədəfləridə məhz bu istiqamətdədir. Çünki ABŞ-da orta şərqlə bağlı olan siyasətində region dövlətlərinin nüvə potensialının hər hansısa bir formada inkişaf etdirilməməsi əsas istiqamətlərdən biri kimi nəzərdə tutulur. Ona görədə yaxın perspektivdə ola bilərki hərbi qarşıdurma mərhələsinə hər hansısa bir formada keçid olmasın amma İran-İsrail münasibətlərindəki gərginliyin hələ uzun müddət davam edəcəyini düşünürəm".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin