Falçılara axın: cəmiyyətdə mistikaya maraq niyə artır? - PSİXOLOQDAN AÇIQLAMA

Son dövrlər cəmiyyətdə diqqət çəkən tendensiyalardan biri insanların fala və müxtəlif mistik inanclara artan marağıdır. Bu maraq artıq təkcə sosial şəbəkələr və onlayn platformalarla məhdudlaşmır, real həyatda da açıq şəkildə özünü göstərir. Bu yaxınlarda Bakıda, Şamaxinka ərazisində bir falçının evinin qarşısında yaranan uzun növbə medianın gündəmində olmuşdu. Fərqli yaş qruplarından olan insanların saatlarla növbədə dayanması cəmiyyətdə fala marağın hansı həddə çatdığını bir daha nümayiş etdirdi. Texnologiyanın sürətlə inkişaf etdiyi, məlumat bolluğunun yaşandığı bir dövrdə belə, bir çox insan gələcəyi öyrənmək və qeyri-müəyyənliklərə cavab tapmaq ümidi ilə falçılara üz tutur.
Mövzu ilə bağlı psixoloq Samirə Bağırova BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, gəlin sualı belə qoyaq-insanlarda fal ehtiyacı nə zaman və hansı səbəbdən yaranır?
Birinci səbəb; insanın beynində, düşüncələrində xaos baş verir. Falçı bu xaosu süni şəkildə nizama salır, amma müvəqqəti olaraq.

İkinci səbəb; falçı qərarsız bir insan üçün, xaricdən " supereqo " dur. Yəni, daxildən zəifləmiş bir insanın xaricdən süni " güclü " əksidir.İnsan öz daxili səsini eşidə bilməyəndə, kənardan təkan verən səs axtarır.

Üçüncü səbəb; dəyişiklik zamanı, vəziyyət insanın istədiyi kimi getməyəndə, onu bürümüş narahatlıq hissi məsələn; keçid dövründə olanlar (boşanma, ayrılıq, işsizlik) falçıya ümid yaradır.

Dördüncü səbəb; uğursuzluqdan qorxmaq.

Beşinci səbəb; sosial şəbəkələrdə falçı reklamı təsiri.
Yəni, bütün bu emosional vəziyyətlər insanın daxili dayaq itkisidir. Bəs niyə psixoloq yox falçı? Falçı sürətli cavab verir, adətən bu cavablar insanı qane edən cavablar olur. Onun sözlərinə görə, çünki falçı ona müraciət edən şəxsdən məsuliyyət, düşünmək, vəziyyəti analiz etməsini tələb etmir: "Falçı eqonun nə istədiyini, daha doğrusu necə təmin olunmasını bilir. Buna manipulyasiya demək olarmı? Xeyr. Bu müraciət edənin psixoloji tələbidir. Bəs bir insanın psixoloji vəziyyəti niyə falçı tələb edir? Çünki müraciət edən şəxsin psixoloji savadı yoxdur. Düşüncələrini idarə edə bilmir. Özü özünü manipulyasiya olunacaq vəziyyətə gətirir. Qısası cahildir. Cahil insan qeyri-müəyyənliyə dözə bilmir və sakit olmaq üçün tez həll yolu axtarır. Psixoloji yüklənmənin, daxili boşluğunun, məsuliyyət qorxusunun qarşısını almaq üçün, "Mənim yerimə kimsə bilsin" kimi, sakitliyini təmin edən falçını satın alır.

Falçı valideyn roluna girir, insanı olduğu kimi, hətta dəyişməyini istəmədən qəbul edir. Təhlükəli məqam odur ki, falçı qısa davam edən, amma özünü vərdişə çevirən və müvəqqəti sakitlik satır. Həqiqət isə məsuliyyət, öz üzərində çalışmaq, reallığı qəbullanmağı tələb edir. Psixoloqa müraciət edən insan isə daxili ziddiyyətini inkar etmir, reallığı qəbul edir. Öz davranışını anlamaq istəyir. "Hər şeyin axırı necə olacaq?" yox, "Niyə belə olur?" sualını verir. Qərarın nəticəsini özü daşımağa hazırdır. Dəyişməyə, özü ilə işləməyə, özü ilə üzləşməyə hazırdır. Yəni, "zəka həqiqəti başa düşmək istəyir, hətta ağrılı olsa belə". Psixoloq valideyn rolu almır və müraciət edəni düşündürməyə vadar edir ki, insanda aydınlıq yaransın. Öz əməlinin məsuliyyətinə yükləyir.
Falçı:
"Sənə nə olacaq, deyim".
Psixoloq:
"Səndə nə baş verdiyini anlayaq" mexanizmi ilə çalışır.
Birincisi taleyi danışır, ikincisi insanı oyadır. Biri cahil seçimi, digəri sağlam düşünmək istəyi. Niyə falçıya müraciətlər getdikcə çoxalır? Mühit sürətlə dəyişir və mənaca boşalır. Ailə modelinin dağılması, gələcək qorxuları, statusların, uğur anlayışlarının sürətlə dəyişməsi, dəyərlərin dəyişməsi, gələcək qorxular və bəzi qeyri - peşəkar psixoloqların sosial çıxışları, məşhurların falçı reklamları insanlarda qeyri-müəyyənlik yaradaraq psixoloji yüklənmənin partlayışına yol açır. Savadsız insan falçıya kor-koranə inanır. Savadlı insan isə inanmaqla, oynamağı bacarır. Yəni, falçının dediyini söz kimi eşidir, amma qərarını özü verir və davranışını ona uyğun qurmur. Yəni, "mən səni duyuram, amma sən mənim inancım deyilsən"".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin