ABŞ Qrenlandiyanı işğal etsə nə baş verər? NATO üçün fəlakət ssenarisi

"ABŞ-ın Qrenlandiyanı işğal etməsi ssenarisi qlobal təhlükəsizlik baxımından ən ekstremal və dağıdıcı hipotetik variantlardan biri hesab olunur. Bu addımın "III Dünya müharibəsi"ni başlayacağı iddiası bəzən şişirdilmiş kimi səslənsə də, tamamilə əsassız deyil. Belə bir müdaxilə NATO-nun əsaslarını sarsıda, transatlantik təhlükəsizlik sistemini çökdürə və genişmiqyaslı qarşıdurmalar zəncirini işə sala bilər".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında politoloq Tural İsmayılov bildirib.

O, qeyd edib ki, Qrenlandiya Danimarka Krallığının avtonom ərazisidir və Danimarka NATO-nun qurucu üzvlərindən biridir. Alyansın 5-ci maddəsinə əsasən, üzvlərdən birinə edilən hücum bütün NATO-ya qarşı hücum kimi qiymətləndirilir. ABŞ-ın Qrenlandiyaya hərbi müdaxiləsi faktiki olaraq Danimarkaya qarşı aqressiya olardı və bu maddənin işə düşməsi zərurəti yaranardı. Bu isə NATO tarixində ilk dəfə bir üzv dövlətin digərinə hücumu anlamına gələr, alyansın parçalanmasına və ya faktiki olaraq funksiyasını itirməsinə səbəb ola bilərdi:

"Hərbi baxımdan Qrenlandiyanın ələ keçirilməsi ABŞ üçün çətin deyil: adanın əhalisi azdır, müasir ordusu yoxdur və ABŞ-ın Thule Hava Bazası artıq ərazidə yerləşir. Lakin məsələ hərbi üstünlük deyil, siyasi və strateji nəticələrdir. Belə bir işğal beynəlxalq hüququ, xüsusilə BMT Nizamnaməsinin güc tətbiqini qadağan edən 2(4)-cü maddəsini kobud şəkildə pozar və ABŞ-ı aqressor dövlət mövqeyinə çıxarar.

Bu addım Rusiya və Çin kimi rəqiblər üçün Qərb blokunun zəiflədilməsi baxımından ciddi fürsətlər yarada bilərdi. Rusiya Baltikyanı bölgədə və ya Ukraynada daha sərt addımlar ata, Çin isə Tayvan və Cənubi Çin dənizi məsələlərində mövqelərini gücləndirə bilərdi.

Klassik anlamda - yəni qlobal nüvə müharibəsi formasında - III Dünya müharibəsi ehtimalı aşağıdır. Lakin NATO-nun dağılması, ABŞ-Avropa münasibətlərinin kəskinləşməsi, ticarət müharibələri, sanksiyalar və regional münaqişələrin artması "soyuq müharibədən sonrakı" beynəlxalq nizamın faktiki sonu demək olardı.

Nəticə etibarilə, ABŞ-ın Qrenlandiyanı işğal etməsi birbaşa III Dünya müharibəsini başlatmasa da, NATO-nun sonu, Qərb alyansının parçalanması və yeni qlobal qarşıdurma erasının başlanğıcı ilə nəticələnə bilərdi. Bu isə müasir mənada "dünya müharibəsi effekti" yaradan, strateji baxımdan məntiqsiz və siyasi intihar xarakterli addım kimi qiymətləndirilir".

Telegramda izləyin