Mental Dəyərlər Ümumiyyətlə Olmamalıdır - KÖŞƏ YAZISI
Bunu açıq deməyin vaxtıdır: mental dəyərlər cəmiyyət üçün zərərli anlayışdır və ümumiyyətlə olmamalıdır. Nə qorunmalıdır, nə də "düzəldilməlidir". Çünki problem onların tətbiqində yox, mövcudluğundadır.
Mental dəyər deyilən şey əslində dəyər deyil. O, düşüncənin yerinə qoyulmuş vərdişdir. İnsanların niyə belə etdiyini bilmədiyi, amma "həmişə belə olub" deyə davam etdirdiyi davranışlar toplusudur. Ağıl yoxdur, məntiq yoxdur, izah yoxdur. Sadəcə itaət var.
Bu anlayış fərdi düşüncəni ləğv edir. İnsan qərar vermir, uyğunlaşır. Seçmir, qorxur. "El nə deyər", "ayıb olar", "mentalitetimiz belədir" - bunlar arqument deyil, düşünməmək üçün bəhanədir. Cəmiyyət bu cür bəhanələrlə idarə olunanda inkişafdan danışmaq absurddur.
Mental dəyərlər hüququ əvəz edir. Qanun işləməli olan yerdə ayıb anlayışı ortaya çıxır. Ədalət lazım olan yerdə susqunluq tələb olunur. Haqsızlıq "normal" sayılır, çünki adətə uyğundur. Bu artıq dəyər yox, sistematik geriləmədir.
Ən təhlükəlisi odur ki, mental dəyərlər səhvləri qoruyur. Yanlış edən üzr istəmir, çünki "mentalitet" arxasındadır. Doğru danışan isə problem yaradan kimi görülür. Belə mühitdə nə məsuliyyət formalaşır, nə də dəyişiklik.
Mental dəyərlər əxlaq deyil. Əxlaq universaldır - yalan hər yerdə yalandır, ədalətsizlik hər yerdə ədalətsizlikdir. Mental dəyərlər isə dəyişkəndir, yəni nisbi. Nisbi olan şey insan həyatına hökm etməməlidir. Çünki bu gün "normal" olan sabah faciəyə çevrilə bilər.
Bu anlayış xüsusilə qadını, gənci, fərqli düşünəni susdurmaq üçün işləkdir. Azadlıq məhdudlaşdırılır, potensial boğulur, sonra da cəmiyyətin niyə yerində saydığına təəccüblənirik. Halbuki cavab ortadadır.
İnkişaf etmiş cəmiyyətlər mental dəyərlərlə yaşamır. Onlar qaydalarla, hüquqla, məsuliyyətlə yaşayır. Heç kim həyatını "ayıb olar" prinsipi ilə qurmur. İnsan nə etdiyini bilir və nəticəsinə cavabdehdir. Bu qədər sadədir.
Ona görə də məsələ mental dəyərləri qorumaq deyil.
Məsələ onları "müasirləşdirmək" də deyil.
Mental dəyərlər ümumiyyətlə olmamalıdır.
Çünki cəmiyyət ya ağıl üzərində qurulur,
ya da qorxu üzərində.
Üçüncü yol yoxdur.
Müəllif: İlkin Məmmədkərimov
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 721 Tarix: 19 yanvar 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşMaqsud Mahmudov Azərbaycana belə gətirildi - VİDEO
Xəbər verdiyimiz kimi, axtarışda olan keçmiş iş adamı Maqsud Mahmudov Ukraynada saxlanılıb. "Qafqazinfo" Maqsud Mahmudovun Azərbaycana deportasiya edilməsinin görüntülərini əldə edib. Videodan görünür ki, o, aeroportdan Daxili İşlər Nazirliyi əməkdaşları tərəfindən maşına yerləşdirilərək aidiyyət
18.09.2021 2568 Cənub bölgəsi ilə bağlı "12-dən sonra işləmir" deyimi haradan yaranıb?
Niyə bəziləri talışlar haqqında "saat 12-dən sonra işləmir" ifadəsini istifadə edirlər?. xəbər verir ki, bu barədə aparıcı, nitq təlimçisi Cəlalə Nəzəroğlu sosial şəbəkədə paylaşım edib. O bildirib ki, bu deyim talışların fiziki işlərinə görə yaranıb:. "Çox təəssüf ki, bizdə bəziləri insanlar
18.09.2021 1826 Qondarma rejimin "bayrağ"ını silən polis kimdir? - FOTO/VİDEO
Xəbər verdiyimiz kimi, Gorus-Qafan yolunun Şurnux kəndi ərazisindən keçən zolağa nəzarət edən Azərbaycan polisi burada hərəkət edən avtomobilin üzərindəki qondarma "respublika"nın qondarma "bayrağı"nı elə yerindəcə süngü ilə qazıyıb. Sosial şəbəkələrdə yayılan məlumata görə, həmi
18.09.2021 4608 Hulusi Akar: "Azərbaycanla hərbi təlimlər fasiləsiz olaraq davam edir"
"Türkiyə Silahlı Qüvvələri tarixi məsuliyyət hissi ilə dost və qardaş ölkələrin yanındadır". "Report"un xəbərinə görə, bunu Türkiyənin milli müdafiə naziri Hulusi Akar deyib. Onun sözlərinə görə, bu çərçivədə Azərbaycan və Liviyada hərbi təlim, yardım və məsləhətçilik fəaliyyətlər
18.09.2021 278 Hulusi Akar: "Azərbaycanla hərbi təlimlər fasiləsiz olaraq davam edir"
Türkiyə milli müdafiə naziri Hulusi Akar Qazilər Günü münasibətilə təşkil edilən mərasimdə Azərbaycana dəstək çıxışı edib. Bu barədə məlumat Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyinin rəsmi saytında yerləşdirilib. Qəhrəman Türkiyə ordusunun sivilizasiyanın və tarixin yüklədiyi məsuliyyət hissi ilə dost və qarda
18.09.2021 233 Sinemi o əvəz edəcək - FOTO
Türkiyəli aktrisa Sinem Kobal "Mahkum" serialına çəkilməkdən imtina edib. Axşam.az-a istinadən xəbər verir ki, buna səbəb isə aktrisanın qızına vaxt ayırmaq istəməsi olub. Ekran işində Onur Tunanın tərəf müqabili isə Seray Kaya olub. Qeyd edək ki, serialda İsmayıl Hacıoğlu da yer alacaq
17.09.2021 3477 Əzraili geri qaytaran DƏFN XƏRCLƏRİ- Ölmək üçün nə qədər pul lazımdır?
"Atam son nəfəsində vəsiyyət etdi ki, o öləndən sonra Bibiheybət qəbiristanlığında dəfn edək. Yazıq kişi gözünü yumanda düşdük əl-ayağa. Ölü üçün ağlamaq qaldı bir kənara biz torpaq pulu düzəldirdik". Bu sözləri -a Rüfət Quliyev danışır. Aylar öncə atasını itirən Rüfət bəy deyir ki, üz tutduqlar
17.09.2021 2089 İƏT OA-nın faktaraşdırıcı missiyası azad edilmiş ərazilərlə bağlı bəyanat qəbul edib
Azərbaycanın İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkilinin dəvəti ilə işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə monitorinq aparmaq üçün ölkəmizdə rəsmi səfərdə olan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Ombudsmanlar Assosiasiyasının (İƏT OA) nümayəndə heyəti ilə Ombudsman Aparatında mətbuat konfransı keçirilib. Bu barədə BİG.AZ-
18.09.2021 250 Şimşək çaxıb, leysan yağıb
Ölkə ərazisində hökm sürən faktiki hava açıqlanıb. Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, saat 21.00-a olan məlumata əsasən Şəki, Daşkəsən, Gədəbəy, Göy-göl, Quba, Ləzə, Qusar, Oğuz, Kişçay (Şəki), Balakən, Sarıbaş(Qax), Sahdağ, Zaqatala
17.09.2021 1179 
