Ölkəmizdə 4 günlük iş rejimi tətbiq oluna bilərmi?-SOSİOLOQ AÇIQLADI

Dünyanın bir çox ölkələri bir-birinin ardınca 4 günlük iş rejiminə keçirlər. AFP-yə görə, hazırda dünyanın 48 ölkəsi 4 günlük iş rejiminə keçib. Ölkəmizdə isə Əmək Məcəlləsinə görə, 5 günlük həftəlik 40 saatlıq iş rejimi tətbiq olunsada, bu yalnız kağız üzərindədir. Beləki, istər dövlət, istərsədə özəl müəssisələrdə işçilər gündəlik 10-12 saat olmaqla, həftəlik 60-70 saat çalışdırılırlar.

Prezidentin sərəncamı ilə 2017-ci ildən Sahibkarlığa dəstək məqsədi ilə yoxlamalar dayandırıldığı üçün Dövlət Əmək Müffətişliyi müssisələrdə yoxlamalar həyata keçirə bilmir. Yəni Dövlət Əmək Müffətişliyi yalnız işçi quruma şikayət etdiyi halda, müəssisədə yoxlama həyata keçirib, qanunvericiliyə uyğun olaraq tədbir görə bilər. Ölkədə orta maaş məbləğinin 400-450 manat olduğunu nəzərə alsaq, işini itirmək qorxusundan işçi Dövlət Əmək Müffətişliyinə şikayət edə bilmir və "könüllü" olaraq, istismar olunmağa razılaşmalı olur.

Çünki işçi şikayət etdiyi halda, Dövlət Əmək Müffətişliyi müəssisəni cərimələyib çıxıb gedəcək. Nəticədə işçi müəssisədən şikayət etdiyi üçün ən "yaxşı" halda işdən çıxarılacaq, ən pis halda isə Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin "Ç" bəndi ilə işdən çıxarılacaq ki, bu maddə ilə heç yerdə işə götürülməyəcək. Bu maddəni götürmək üçün isə işçi gərək vəkil tutub, məhkəməyə müraciət etsinki, buda əlavə xərc və stress deməkdir.
Mövzu ilə bağlı sosioloq Naib Niftəliyev BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, ölkədə 4 günlük iş rejiminə keçidin tərəfdarıdır. Onun sözlərinə görə, hazırda bu sistemə keçid zəruridir: "Statistikaya baxsaq görərik ki, boşanmaların sayı artıb. Yəni boşanmaların sayı 40%-i keçib. Bu onu göstərir ki, ölkədə sosial iqtisadi vəziyyətin tənzimlənməsi ilə bağlı ciddi problemlər var. Bəzi insanlar ehtiyac ucbatından bir neçə iş yerində çalışmalı olurlar. Bunun müəyyən bir adı istismardır təbiiki. Hökümətin üzərinə düşən məsuliyyət ondan ibarətdir ki, hökümət əmək rejiminin tənzimlənməsində xüsusi diqqət ayırmalıdır.

Hazırda süni intillekt dövrüdür. Ancaq bundan da sui istifadə halları var. Ölkədə işçilərin gündəlik 10-12 saat, həftəlik 60-70 saat çalışdırlması təbiiki onların sağlamlığına, həyat tərzinə, uzun ömürlülüyünə mənfi təsir göstərən amildir. 48 ölkə bu gün 4 günlük iş rejiminə keçibsə, növbə Azərbaycana da çatmalıdır. Əslində insanların 4 günlük iş rejimi ilə çalışdırlmasıda çoxdur. Ölkədə əmək bazarında istismar halları aradan qaldırılmalıdır. Eyni zamanda ölkədə maaş məbləğidə Avropa ölkələrinə uyğunlaşdırılmaldır. Dövlət Əmək Müffətişliyinin yerli strukturları monitorinq və nəzarət mexanizmlərini dahada artırmalıdır. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi isə ünvanlı sosial yardım prosedurunu genişləndirməldir. İnsan çalışdığı iş yerindən nə qədər çox maaş alırsa, onun işidə o qədər faydalı və keyfiyyətlidir".

Telegramda izləyin