"Rəsmi qurumlar mənəviyyatımızı dağıdan musiqilərin müəlliflərini mütləq cəzalandırmalıdır"-Kulturoloqdan AÇIQLAMA

Musiqi möcüzələrlə dolu ilahi bir nemətdir"-deyiblər. İnsanın hər anında musiqi ona məlhəm olur, dərdini, sevincini, kədərini məhz musiqi ilə ovuda bilir. Lakin söhbət əsl musiqidən gedirsə. Təəssüf ki, bu gün dinlədiyimiz musiqilərdə bayağılıq, bəsitlik, söz kasatlığı açıq-aydın hiss olunur.

Mövzu ilə bağlı BİG.-AZ-a açılama verən Yeni Yazarlar və Sənətçilər İctimai Birliyinin sədri, www.kitabxana.net – Mir Cəlal Paşayev adına Milli Virtual Kitabxana portalının rəhbəri, Prezident təqaüdçüsü, yazıçı-kulturoloq Aydın Xan Əbilov bildirib ki, son illər musiqi sənətimizdə çox maraqlı proseslər müşahidə olunur. Bu proseslərin böyük əksəriyyəti həm beynəlxalq aləmdə, həm də ölkə daxilində qazandığımız uğurlar, yeni estetik sənət dəyərləri ilə bağlıdırsa, digər tərəfdən musiqi zövqümüzün korlanması, mahnılarımızın söz və musiqisinin bayağılaşması, eyni zamanda vaxtilə ayıb sayılan mövzulardan şərqilərdə istifadə olunması kimi hallarla da rastlaşırıq:
"Əgər şair zəif yazırsa və ya mətn müəllifi ədəbsiz sözlərdən istifadə edirsə, bəstəkar da kütlənin səviyyəsinə enib pul xatirinə tələsik, səviyyəsiz mahnılar yazırsa, buna görə TikTok-u və video platformaları günahlandırmaq olmaz. Günah sosial şəbəkələrdə deyil, Azərbaycan dilində ifa edilən aşağı səviyyəli mahnıları yaradanlardadır.

Bir çox mənəvi dəyərlərimizə zidd olan mahnılar, xüsusilə meyxana, pop və yumoristik janrlarda yaranan "dırnaqarası" musiqi nümunələri getdikcə Azərbaycan musiqi sənətində "qara yara"ya çevrilməkdədir. Biz başa düşürük ki, musiqi müxtəlif janr və istiqamətlərdə inkişaf edir: bəstəkar musiqisi, xalq musiqisi, el mahnıları, aşıq şərqiləri və s. Bütün bunların müəllifləri çalışırlar ki, irəliləyərək yaratdıqları estetik məhsullardan qazanc əldə etsinlər. Amma hər şeyi pula qurban vermək olmaz.

Dünyanın aparıcı ölkələrində akademik musiqi daha elitar sayılır. İnsanlar çalışırlar ki, məhz akademik musiqidən, peşəkar bəstəkarların əsərlərindən bəhrələnərək estetik zövqlərini formalaşdırsınlar və gələcək nəslin sənət dünyagörüşünü zənginləşdirsinlər. Ümumilikdə, mədəniyyət, incəsənət və musiqi xəzinəmizi daha da sanballı etmək lazımdır.

Bizdə isə proses əksinə gedir: bayağı musiqiyə daha çox maraq göstərilir, şit mahnılara üstünlük verilir. Məhz bunun nəticəsində musiqi artıq insanları arxasınca aparmaq gücünü itirib, əksinə, qara kütlənin arxasınca getməyə başlayıb. Yaradıcı insanlar aldıkları sifarişlər və pul qarşılığında Azərbaycan musiqisini məhvə sürükləyirlər.

Bununla bağlı Mədəniyyət Nazirliyi və digər aidiyyəti qurumlar birgə mübarizə aparmalıdır. Mən bir dəfə təklif etmişdim ki, incəsənətimizdə, mədəniyyətimizdə və mənəviyyatımızda baş verən proseslərə cavabdeh olacaq, konkret addımlar ata biləcək mənəvi-əxlaqi birlik yaradılmalıdır.

İndi kim necə istəyir, film çəkir, bloqerlik edir, çılpaq və mənasız canlı yayımlar edir, musiqi sədaları altında cəmiyyətə və yeni nəslin əxlaqına, psixologiyasına zərər verəcək davranışlar sərgiləyir. Beləliklə, həm özlərini, həm də cəmiyyətimizi biabır edirlər. Artıq Azərbaycanda sosial şəbəkələrdə yayımlanan istənilən video dünya üzrə tanınmaq imkanı əldə edir.

Bilirsiniz ki, süni intellekt və avtomatik tərcümə proqramları sayəsində istənilən video altyazı səviyyəsində və ya müxtəlif dillərə tərcümə edilə bilir. Bu da Azərbaycanda yaranan musiqilərin qısa müddətdə dünya miqyasında yayımlanmasına səbəb olur. Təəssüf ki, bu imkanlar estetik musiqi zövqümüzün korlanmasına da xidmət edir.

İstər istedadı olsun, istərsə də olmasın, kompüter texnologiyasından istifadə edən hər kəs ağlına və ağzına gələn sözləri musiqi səviyyəsinə çatdırmağa çalışır. Xüsusi proqramlar vasitəsilə istənilən sözə musiqi qoşmaq mümkün olur və bunu bizə yaradıcı insan zəkasının məhsulu kimi təqdim edirlər.

Bəs bunun qarşısını kim almalıdır? Bununla kim mübarizə aparmalıdır? Bəli, sosial şəbəkələrin özünün belə bir funksiyası yoxdur. Amma necə olur ki, kartdan pul oğurlananda aidiyyəti qurumlar dərhal hərəkətə keçir, oğrunu tapır, cəmiyyətə maarifləndirici mesajlar verir, amma mənəviyyatımız oğurlandıqda, estetik zövqümüzə hücum olduqda susulur?

Musiqi, şeir, ədəbiyyat və digər yaradıcı təfəkkür növləri millətin intellektual və mədəni şifrələrini özündə ehtiva edir. Onlar mənəviyyatımıza təhlükə yaradırsa, bununla kim mübarizə aparmalıdır? Bu sahədə ictimai qınaq olmalıdır. Eyni zamanda rəsmi qurumlar mənəviyyatımızı dağıdan belə musiqilərin müəlliflərini mütləq cəzalandırmalıdır. Bu cəza inzibati xarakterli olsa daha yaxşı olar. Çünki bizim insanlarımız pul cəzasından daha çox qorxurlar, nəinki həbsdən.

Əgər cəmiyyətin özü akademik musiqiyə, professional bəstəkar yaradıcılığına maraq göstərirsə, estetik zövqü yüksəkdirsə, onu korlamaq əlbəttə çətin olar. Bunu da nəzərə almalıyıq. Eyni zamanda ictimai düşüncəmizdə estetik dəyərlərə qarşı olan sayğısızlıq və soyuqqanlılıq aradan qaldırılmalıdır. Musiqimizi və mədəniyyətimizi bu cür mənfi hallarla korlamağa imkan verilməməlidir".

Telegramda izləyin