Ölümə aparan milli yeməklərimiz: xəngəl, xaş, piti…

Ölümə aparan milli yeməklərimiz: xəngəl, xaş, piti…

Dəyişən ekoloji mühit, oturaq həyat tərzi, insan fəaliyyətinin bir çox sahələrində fiziki əməyin texnika ilə əvəz olunması, aktivliyin azalması, eləcə də bir çox ərzaq məhsullarının keyfiyyətinin sual altında olması milli mətbəximizin bəzəyi olan bir çox yeməkləri insan səhhəti üçün zərərli hala salıb.

Hətta bəzən xəngəl, xaş, piti kimi ağır yağlı və xəmir xörəklərini yeyib, səhhəti ağırlaşanlar, dünyasını dəyişənlər də olur. Bəzi insanlar bu faktlardan çıxış edərək, milli yeməklərimizin insan orqanizmi üçün zərərli olduğunu desələr də, ekspertlər bunun əksini deyir. Həkim-dietoloqlar bunun səbəbini yeməklərdə deyil, insanların passiv həyat tərzində görürlər.

Bəs görəsən hansı yeməklər səhhətimizə mənfi təsir edə bilər? Yüksək dərəcədə yağlı olan xaş, piti, xəmir xörəkləri olan xəngəl, düşbərə və sair dadlı-ləzzətli olsalar da, bəzən insana pis təsir edə bilər. Ekspertlər isə bildirirlər ki, bunun səbəbi yeməkdə yox, insandadır.

BiG.AZ musavat.com-a istinadən bildirir ki, tibb elmləri doktoru Adil Qeybullanın dediyinə görə, əgər yeməyin hər hansı toksiki təsiri yoxdursa, o yemək zərərli ola bilməz: "Sadəcə olaraq, xolestrolu yüksək olan şəxslərdə, qan təzyiqi tez-tez dəyişən adamlarda, şəkərli diabeti olan şəxslərdə həddindən artıq və yüksək xolestrollu qida qəbulu təzyiqi artıra bilər. Bu da beyinə qan sızmasına, insulta və sairin yaranmasına gətirib çıxara bilər. Əgər bəzi qidalardan insan səhhətinə zərər dəyirsə, bunun səbəbini orqanizmin özündə axtarmaq lazımdır. Ümumiyyətlə, insanlarda qidalanma mədəniyyəti olmalıdır. Qida az qəbul olunmalıdır, axşam saatlarında qida qəbulunu kəskin şəkildə azaltmaq lazımdır. Yağlı qidalardan imtina olunmalıdır, çox hərəkətli olmaq, bədənin aktivliyini qorumaq lazımdır. Bütün bunlar o səbəbdən yaranır ki, biz həddindən artıq kalorili qidalar qəbul edirik. Ancaq həmin kalorini sərf etmək üçün hərəkətlilik yetərincə olmur. Bu da həmin maddələrin orqanizmdə toplanmasına gətirib çıxarır".

Ekspertin sözlərinə görə, oturaq iş rejmində çalışan, hərəkətsiz və çəkisi həddindən artıq olan insanlar üçün bəzi çox yağlı və kalorili milli yeməklərin qəbulu ziyanlıdır: "Əgər insanlar gün ərzində oturaq vəziyyətdə olurlarsa, axşamlar gəzməyə çıxmalıdırlar. Hipodinamiya bütün xəstəliklərin əsasında dayanır. Yəni, bu orqanizmdə bir durğunluq yaradır və qarın, bağırsaqlar, həzm sistemi normal işləmir, qan dövranı normal tənzimlənmir, venoz qan dövranı sistemi normal işləmir. Bu səbəbdən də bədənə daxil olan kalori sərf olunmur. Bu da çəki artımına gətirib çıxarır və bütün xəstəliklərin əsasında dayanır".

Azərbaycan Milli Kulinariya Mərkəzinin (AMKM) baş direktoru Tahir Əmiraslanov da vurğuladı ki, milli mətbəximizin heç bir yeməyi ziyanlı deyil: "Belə bir deyim var ki, "Artıq içiləndə dərd verir, su da..." Yəni ən ziyansız bir qida olan suyu da çox içəndə ziyan verə bilər. Yeməyi norma daxilində yeyəndə o xeyirli olur. Təbii ki, insan xəstədirsə, ona müəyyən yeməkləri olmaz. Hər xəstənin öz yeməyi var. Normal qidalanma normal adam üçündür. Milli yeməklərimiz çox sağlamdır. Tərkibindəki bütün elementlər bir-birinə uyğun gəlir. Əgər yeməyi yaxşı bişirmirlərsə, çiy şəkildə yeyirlərsə, təkibinə düzgün ədviyyatlar vurmurlarsa, israfçılıq edirlərsə, o zaman ziyan edə bilər.

Əgər insan bir qoyunu bütöv yeyirsə, o təbii ki, ziyanlı olacaq. Koroğlu deyil ki... Və ya bir sini paxlavanı birdəfəyə yeyən adamın təzyiqi, şəkəri əlbəttə ki, qalxacaq. Ancaq milli yeməklərimizin zərərli olması, tərkibinin yaxşı olmaması haqqında fikirlər doğru deyil. Bunu adını mütəxəssis qoyan yalançı dietoloqlar ortaya atırlar".

Baş kulinar yeməklərin insan səhhətində yaratdığı problemlərin səbəbini passiv həyat tərzində və qida normalarına əməl edilməməsində gördüyünü bildirdi: "Deyirlər ki, səhər tezdən xaş yemək ziyandır. Əvvəllər xaş yeyən insanlar gedib yer şumlayıb, əkin əkirdilər, fiziki işlə məşğul olurdular. Əgər insan idmançıdırsa, fəhlədirsə, futbolçudursa səhər tezdən ürəyi istədiyi qədər xaş yeyə bilər. Ancaq əgər xaşı yeyib gedib kabinetdə oturacaqsınızsa, təbii ki, ağırlaşacaqsınız, vəziyyətiniz pis olacaq. Bu, normal bir haldır. Hansı işdə çalışırsınızsa, gün ərzində nə qədər enerji sərf edirsinizsə o qədər yemək yeyin. Burada yeməyin nə günahı var? Əgər sən gündə bir qoyunun ətini yeyirsənsə, günah qoyundadırmı? Çox zaman Azərbaycan kişiləri milli yeməkləri spirtli içki ilə birlikdə qəbul edirlər. Bu zaman içki doymaq hissini öldürür və insan daha çox yeyir. Əgər yeməkdə bir litr araq içən adam ölürsə, bunun günahı həmin yeməkdə deyil, içkidədir. Bizim yeməklərimiz kalorilidir. Ancaq kalori bütün yeməklərdə var. Bir kiloqram qoyun ətində olan kalori 1 kiloqram şəkərdə olduğundan daha azdır".

Tahir Əmiraslanovun sözlərinə görə, milli mətbəximizə məxsus yeməklərin tərkibindəki bütün elementlər bir-birini tamamlayır və qidanın orqanizmdən daha tez sorulmasını təmin edir: "Məsələn, düyü ifrat dərəcədə təmizlənir və demək olar ki, plovun tərkibində heç bir vitamin qalmır. Onun faydalı olması üçün tərkibində betta-karotin maddə olan meyvələr, məsələn yerkökü əlavə edirik. Ancaq əgər yeməkdə yağ yoxdursa, həmin karotin maddəsi bədənə sorulmur, çünki yağda həll olan vitamindir. Ona görə də, mütləq plovun üstünə kərə yağı gəzdiririk. Məsələn, plovun dibinə qazmaq edirik, ona da yumurta vururuq. Yumurtanın tərkibində xolin maddəsi var. Beyin bu maddədən ibarətdir. Əgər marqanis maddəsi yoxdursa, xolin həll olunmur. Marqanis da düyünün tərkibində var. Deməli, plovdakı bütün detallar bir-birini tamamlayır.

Dədə-babalarımız bu yeməklərlə qidalanıblar və uzun illər yaşayıblar. Sadəcə, o yalançı dietoloqlar milli yeməklərimizi gözdən salırlar. Məsələn, qoyun əti çox gözəl, dadlı, faydalı ətdir, ancaq qara ciyəri xəstə olan adam üçün yox... Xəstənin, xəstə yeməyi var. Məsələn, şəkərli diabet xəstələrinə qoyun əti, quyruq yemək olmaz. Əgər ona pis təsir edirsə, bu, o demək deyil ki, qoyun quyruğu pis qidadır.

Heyvan kəsiləndə onun quyruğunun bir tikəsini isti-isti udmaq xeyirdir. Ancaq artıq soyusa, bunu çiy yemək ziyandır. Heyvanın qara ciyərinin bir tikəsini heyvan kəsilən kimi isti-isti udmaq xeyirdir. Ancaq soyuduqdan sonra çiy yemək ziyandır. Sadəcə, bunları bilmək və doğru şəkildə etmək lazımdır. İnsanlara yanlış məlumat verməklə onların düşüncəsini korlayırlar".

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 055 6620257

f Paylaş
Bölmə: Sağlamlıq Oxunub: 6633 Tarix: 13.10.2016
Şərh yazmaq üçün Qeydiyyatdan Keç və ya Sayta daxil ol
A_F_I_N_A
A_F_I_N_A 17.10.2016
Xeberin muellifi cox sag ol.


 
Pisicopatt
Pisicopatt 14.10.2016
Boş şeylərdi yeyin için keyf Eliyin sadəcə yeyib oturmuyun biraz hərəkət eliyin))


 
Kohneqala
Kohneqala 14.10.2016
Hamsida yaxwi yemeklerdi xowlayiramda yeyiremde. Olendede desinler qoy yedi oldu.


 
Emily77
Emily77 14.10.2016
Heqiqeten Milli yemeklerimiz cox gözeldi.Amma bu yaxinlarda sehhetimle bagli Problem yasadim.Xestexanada öyrendimki,Gastritim var.Bu Cox pis bir seydi.Vaxtinda hec düzgün qidalanmadim.En Cox cöl yemeklerine üstünlük verdim.Indi onun eziyyetini cekirem.Indi yediklerim 0 kalorilidi.Bu yazmaqda meqsedim odurki,Bunu oxuyan her kes qidanlanmasina fikir versin ve Cox kalorili yemeklerden,axsam yemeklerinden uzaq olsunlar.Sonra Allah qorusun menim veziyyetime düsmesinler.


 
xursidbanu
xursidbanu 14.10.2016
Nenelerimiz o baxti diyeta saxliyirdi begem?,,yagli yemekler seherde yasiyan oturaq heyat terzi keciren insana boyuk ziyandi,, ama bir sey var ki olene qeder dusbere yemeye raziyam,,, oluurem dusbereycun,,


 
Edaletli
Edaletli 14.10.2016
Her yemeyin oz lezzeti var... Vaxtinda yesen hec ne olmaz... Yayda tebiiki bozbas yesen olersen...


 
Gul_rengi
Gul_rengi 14.10.2016
Yaglidi deye hec birin yemirem,,onda men olmeyecem elemi?


 
Cesika
Cesika 14.10.2016
bow_sohbetlerdi-hamisida_en-dadli-yemeklerdi
Zamansiz ve vaxtsiz gelen sevinclere ehtiyacim var
■☆■☆■☆■☆■☆■☆■☆
♢♢♢♢♢♢♢♢♢♢

 
xursidbanu
xursidbanu 14.10.2016
Piti ele bozbasdi daaa


 
Yaguar
Yaguar 14.10.2016
Bow sohbetlerdi hamisi yeyin icin kef eliyin.


 
Qrimm_045
Qrimm_045 14.10.2016
men bilen dede babalarimiz bunu yeyib 100-120 il yawayiblar.. mence yemeyenler olurey yeyenler yox)))


 
Salamzade
Salamzade 14.10.2016
Omrumde xaw yememisem o yemeyin iyine allerciyam var evde onu bisirende men gedib otelde qaliram
vetenperver
vetenperver 14.10.2016
pis adama hecne olmur zaten o uzden...mend eyagli yemek yeyen dyeilen,,medemegore heyif hecne yeye bilmirem,,men baliq xoslayiram levengi,,ozde arjinal talish lenevgisi)))


 
S_Umud
S_Umud 13.10.2016
Heyif deyil öz metbeximiz.Piti yememişem heç vaxt butun yemeklerimizi sevirem. Metbeximizde sevmediyim yemek yoxdur.
Xengel en sevdiyim yemekdi .Qurutla)yeyib idman edirsen. Tebiiki yatmirsan. Yatarsansa piylenmeye gedir . Yemeyin üzerinden limon sixib içirsen.
Buda yaxşi tesir edir.


 
hukina
hukina 13.10.2016
Bizim yemekler dadLl olur ama cox yaqLl yemeklerdir. Kalorsi coxdur men Ruslarln yemeklerini xowdayram yagslz yemekler olur xaw xeqelin dadl yadlmdan clxlb uwaq vaxdl 10,, 12 yawda yediyimdi


 
OnunMeleyi1
OnunMeleyi1 13.10.2016
Xengelden bawqa hecbirini yememiwem dadinida bilmirem.yagi cox olan birde piy ola yemeyleri hevxat yemirem irgenirem.demekki men olmuyecem)))


 
kafi
kafi 13.10.2016
Çox sağolun xebere göre ama hekim olduğum üçün bunları bilirdim ve bu yemekler menim vaz keçilmezim yaxşıda bişirirem hamısını.


 


Unvan.az Turlar ev alqi satqisi

Azərbaycandan son xəbərlər